Tỉ lệ nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) nhiễm HIV gia tăng nhanh là một trong những lo ngại lớn tại Việt Nam trong những năm gần đây. Theo thống kê của Cục Phòng, chống HIV/AIDS, Bộ Y tế, giai đoạn 2010-2012, tỉ lệ dương tính HIV trong cộng đồng MSM khoảng 3% nhưng đến nay, con số này khoảng 12-15%, đặc biệt, tỉ lệ nhiễm mới cao.

Trưởng nhóm S-Đỏ tư vấn cho 1 MSM. Ảnh: Thùy Linh.

Trưởng nhóm S-Đỏ tư vấn cho 1 MSM. Ảnh: Thùy Linh.

Báo động lây nhiễm ở cộng đồng MSM

Hành vi quan hệ tình dục trong nhóm MSM khá phức tạp. Về mặt sinh học, quan hệ tình dục qua đường hậu môn dẫn đến khả năng lây nhiễm HIV cao nhất do niêm mạc hậu môn mỏng, niêm mạc trực tràng có nhiều mao mạch, dễ bị tổn thương, chảy máu. Bộ phận này cũng không có các tuyến tiết chất nhờn để bôi trơn nên dễ bị trầy xước trong quá trình quan hệ.

Thông qua các tổn thương, virus HIV sẽ xâm nhập từ người nhiễm HIV sang người lành. Mặt khác, họ có xu hướng quan hệ tình dục không an toàn theo nhóm, thường xuyên thay đổi bạn tình, tiêm chích ma tuý, không chỉ quan hệ tình dục với nam mà còn cả với nữ. Đường lây của nhóm này thường chồng chéo nên tình trạng khó kiểm soát hơn.

Ngoài ra, những người này thường mắc kèm các bệnh lây truyền qua đường tình dục như giang mai, sùi mào gà, lậu… Những bệnh lý này góp phần gia tăng nguy cơ lây nhiễm HIV.

"Năm 2018, tỉ lệ nhiễm là 12%, còn 1 chỉ số khác nữa là tỉ lệ mới nhiễm, tỉ lệ này, theo nghiên cứu của Đại học Y Hà Nội là 7%. Mỗi năm sẽ có thêm 7% MSM nhiễm HIV. Năm 2018 là 12%, 2019 là 19%, 2020 khoảng 26%. Mỗi năm cứ 7% như thế tăng thêm, sau 10 năm nếu không có biện pháp phòng chống gì thì cộng đồng này sẽ nhiễm hết" - TS Nguyễn Thị Minh Tâm - Trưởng phòng Dự phòng Lây nhiễm HIV - Cục phòng chống HIV/AIDS - Bộ Y tế cảnh báo.

Theo ông Nguyễn Hoàng Long - Cục trưởng Cục phòng chống HIV/AIDS - Bộ Y tế, ước tính số lượng MSM tại Việt Nam do Cục Phòng, chống HIV/AIDS phối hợp với Cơ quan điều phối về HIV/AIDS của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam cho thấy có khoảng 178.000 người.

Tỉ lệ hiện nhiễm HIV tăng nhanh ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM), từ 3,95% năm 2011 lên 5,1% năm 2015, 11,36% năm 2018 và 13,85% năm 2019. Tỉ lệ hiện nhiễm HIV trong nhóm MSM khác nhau ở các tỉnh thành phố nhưng thường tập trung ở các khu vực đô thị, các tỉnh, thành phố lớn hoặc các tỉnh du lịch như Cần Thơ (20,3%), TP.HCM 13,8%, Bà Rịa - Vũng Tàu 16%, Khánh Hòa 14,6%, Hải Phòng 5,3%. Tỉ lệ dùng bao caosu thường xuyên khi quan hệ tình dục đồng giới giảm mạnh: Từ 42% năm 2012 xuống còn 9,7% năm 2016.

Một nghiên cứu thuần tập trong nhóm MSM tại Hà Nội của trường Đại học Y Hà Nội mới đây cho thấy, 11% trong 1.893 người tham gia nghiên cứu khảo sát đầu vào là người có HIV, 21% nhiễm giang mai, 23% nhiễm chlamydia và 13% nhiễm lậu. Trong số mẫu máu của 75 người nhiễm HIV, 27 (36%) mẫu được khẳng định là mới nhiễm HIV, và hầu hết các ca mới nhiễm là ở nhóm trẻ ≤24 tuổi.

Phải áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp cấp bách

Một trong những giải pháp được chú trọng nhằm kiểm soát và phát hiện những người nhiễm HIV trong nhóm nam có quan hệ với nam (MSM) đó là các tổ chức tăng cường các biện pháp tự xét nghiệm trong cộng đồng, tuyên truyền mạnh về tình trạng này. Có khá nhiều bạn trẻ thuộc nhóm MSM tham gia những mô hình hoạt động truyền thông phòng chống HIV/AIDS, xét nghiệm tại cộng đồng và sinh hoạt cộng đồng của nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) được Cục Phòng chống HIV AIDS đánh giá cao.

Bạn Đặng Quốc Phong - Trưởng nhóm S-Đỏ - nhóm tiếp cận viên có nhiệm vụ tư vấn, xét nghiệm và phòng ngừa HIV trong cộng đồng MSM tại Cần Thơ cho biết, việc lây nhiễm HIV trong cộng đồng MSM chính là lây nhiễm qua quan hệ tình dục không an toàn, do nhiều bạn muốn tìm hiểu xu hướng tính dục của mình.

"Nếu không tiếp cận được với những luồng thông tin chính thống để được hướng dẫn thì qua mạng xã hội các bạn rất dễ bị dụ dỗ, chưa chuẩn bị kiến thức và kỹ năng quan hệ tình dục an toàn, sẽ rất dễ quan hệ tình dục không an toàn hoặc dùng chất kích thích. Nhiều bạn rất sốc, thậm chí tìm đến cái chết khi biết tin mình nhiễm HIV" - Phong chia sẻ.

"Số ca dương tính trong cộng đồng MSM tăng cao, một phần cũng phải nhìn lại vấn đề truyền thông rầm rộ, mình nói với mọi người rằng việc điều trị HIV hiện nay dễ dàng, dễ tiếp cận, hiệu quả. Điều đó đã thúc đẩy các bạn suy nghĩ rằng HIV không còn đáng sợ như trước nữa, các bạn đi xét nghiệm nhiều hơn, đồng nghĩa việc phát hiện nhiều hơn, chạm đến các nhóm trước đây mình không tiếp cận được" - Trưởng nhóm tiếp cận viên S-Đỏ nhận định.

Theo Cục trưởng Nguyễn Hoàng Long, các hoạt động can thiệp dự phòng lây nhiễm HIV đang được triển khai cho nhóm MSM: Hoạt động can thiệp dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS được triển khai đồng bộ nhiều nhóm hoạt động bao gồm truyền thông, hoạt động can thiệp bao gồm truyền thông thay đổi hành vi gồm truyền thông trực tiếp; truyền thông đại chúng. Kết hợp truyền thông dịch vụ HIV/AIDS và truyền thông giảm kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan đến HIV ở nhóm MSM. Đồng thời, tư vấn và xét nghiệm HIV tại cộng đồng và cơ sở y tế. Kết hợp truyền thông và cung cấp các vật dụng can thiệp bao caosu, chất bôi trơn cho các nhóm MSM thông qua hệ thống đồng đẳng viên, nhóm cộng đồng và cơ sở y tế.

Cung cấp dịch vụ điều trị dự phòng trước phơi nhiễm bằng thuốc ARV kết hợp và sau phơi nhiễm PrEP: Cung cấp dịch vụ PrEP tại các cơ sở y tế nhà nước và tư nhân. Khuyến khích các phòng khám tư nhân do cộng đồng MSM làm chủ tham gia cung cấp dịch vụ PrEP và phát triển các phòng khám thân thiện với MSM. Sau 2 năm triển khai đã có hơn 13.000 người đã và đang sử dụng PrEP.

Trưởng phòng Dự phòng Lây nhiễm HIV - Cục phòng chống HIV/AIDS - Bộ Y tế cho hay: Các biện pháp dự phòng là sử dụng bao caosu, sử dụng thuốc kháng virus ARV là 2 biện pháp chính. Dùng bao caosu được sử dụng khá nhiều năm nay nhưng tình trạng chung là có khi biết chưa chắc đã dùng vì nhiều lý do khác nhau, không phải có kiến thức là người ta đã thực hành.

"Vì vậy cần áp dụng những biện pháp khác nữa như điều trị dự phòng chống phơi nhiễm bằng thuốc kháng virus ARV, viết tắt là PREP. Hiệu quả rất rõ ràng trong việc giảm tỉ lệ lây nhiễm HIV trong cộng đồng nam quan hệ tình dục đồng giới. Tuy nhiên, độ bao phủ chưa rộng. Ở Việt Nam, trong số 13.000 người sử dụng PREP có 80% là cộng đồng MSM" - TS Tâm nói.

Hà Nội
88%
16°C
Xấu
199 US AQI
Xấu Nhóm nhạy cảm tránh ra ngoài. Những người khác hạn chế ra ngoài
Ho Chi Minh City
94%
24°C
Kém
132 US AQI
Kém Ảnh hưởng xấu đến sức khỏe nhóm Nhạy cảm. Nhóm nhạy cảm nên hạn chế thời gian ra ngoài

Cập nhật lúc 07:50:02 22/01/2021(Theo AirVisual)

Ghi chú: Nhóm nhạy cảm bao gồm trẻ em, người già và những người mắc bệnh hô hấp.

Thùy Linh / Lao Động

Nguồn: https://laodong.vn/xa-hoi/ti-le-nhiem-moi-hiv-tang-ky-luc-858534.ldo