Khi dịch Covid-19 đang lan rộng ra nhiều quốc gia, "bệnh nhân số 0" được truy lùng ráo riết. Trước Covid-19, thế giới cũng chứng kiến nhiều "bệnh nhân số 0" làm bùng phát các dịch bệnh nguy hiểm.

Vì sao gọi là "bệnh nhân số 0"?

Thuật ngữ "bệnh nhân số 0" xuất hiện vào những năm 1980 liên quan đến một bệnh nhân HIV. Theo Khám Phá, khi một nhà nghiên cứu vô tình viết sai chữ O thành số 0 vào hồ sơ bệnh án của một bệnh nhân HIV, đã vô tình tạo ra thuật ngữ gây tranh cãi "bệnh nhân số 0" (bệnh nhân đầu tiên mang mầm bệnh.) Sự nhầm lẫn này vô tình gây ra hiểu lầm lớn cho Gaëtan Dugas - tiếp viên hàng không người Pháp gốc Canada đã bị đổ lỗi mang virus gây suy giảm miễn dịch ở người (hay còn gọi là HIV) đến Mỹ.

Nhiều thập kỷ sau, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature đã minh oan cho Dugas và tìm ra bằng chứng virus này xuất hiện ở Mỹ từ một dịch bệnh Caribbean tồn tại trước đó vào khoảng năm 1970. Mặc dù câu chuyện éo le của Dugas đã được giải đáp nhưng thuật ngữ "bệnh nhân số 0" vẫn tiếp tục tồn tại gây ra nhiều hiểu lầm và sự tò mò về cách thức lây lan của bệnh.

Gaëtan Dugas bị hiểu lầm là "bệnh nhân số 0" lây truyền HIV.

Gaëtan Dugas bị hiểu lầm là "bệnh nhân số 0" lây truyền HIV.

"Bệnh nhân số 0" thường được sử dụng để mô tả những trường hợp mắc bệnh đầu tiên được ghi nhận trong các báo cáo y tế. Tuy nhiên, không phải lúc nào các nhà khoa học cũng có thể xác định được "bệnh nhân số 0". Tiến sĩ Ian Lipkin, giáo sư dịch tễ học và giám đốc Trung tâm Nhiễm trùng và Miễn dịch tại Đại học Columbia ở New York cho biết trên CNN: "Với nhiều dịch bệnh truyền nhiễm, trường hợp bệnh nhân số 0 thậm chí có thể không bao giờ được biết đến" và "không có gì lạ khi các tác nhân truyền nhiễm xâm nhập vào môi trường trong nhiều năm hoặc thậm chí nhiều thập kỷ mà không hề bị phát hiện ra". Thậm chí một số tác nhân có thể xâm nhập vào không chỉ một người. Và ngay cả sau khi một tác nhân truyền nhiễm xâm nhập vào quần thể con người, một số người có khả năng lây lan nó hơn những người khác.

"Vì vậy cách nói chính xác phải là siêu lây nhiễm chứ không phải là bệnh nhân số 0", Lipkin nói. "Siêu lây nhiễm có thể xảy ra khi đi du lịch hoặc tham gia vào một số hoạt động nhất định... dẫn đến việc truyền bệnh đến nhiều người khác".

Những trường hợp "bệnh nhân số 0" trong lịch sử

1. Nữ đầu bếp gieo rắc bệnh thương hàn

Theo Tri Thức Trực Tuyến, Mary Mallon là người đầu tiên phát hiện nhiễm thương hàn tại Mỹ và là "bệnh nhân số 0" nổi tiếng nhất lịch sử. Theo TS Richard Stein của Đại học Y khoa New York (Mỹ), Mary là người đầu tiên trong lịch sử Mỹ mang trong mình vật ký sinh của bệnh thương hàn mà không bị bất kỳ tổn hại sức khỏe nào từ vi khuẩn.

Mary sinh năm 1869, mất năm 1938 trong gia đình nghèo ở một quận của Bắc Ireland. Cô vốn là đầu bếp chịu trách nhiệm chuẩn bị cho các bữa ăn cho nhiều gia đình tại New York những năm 1900. Sau khi ăn món ăn cô nấu, các vị khách lần lượt lên cơn sốt, tiêu chảy. Mary được cho là đã lây nhiễm bệnh cho 51 người, ba trong số đó tử vong, theo History. Cô bị buộc cách ly 2 lần với 26 năm. Trong suốt thời gian đó, Mary liên tục kiện Bộ Y tế New York vì tình trạng bị cách ly.

Mary Mallon (ngoài cùng bên trái) bị cách ly vì nghi mang mầm bệnh thương hàn lây cho nhiều người. Ảnh: BBC.

Mary Mallon (ngoài cùng bên trái) bị cách ly vì nghi mang mầm bệnh thương hàn lây cho nhiều người. Ảnh: BBC.

2. Liu Jianlun - Đại dịch SARS

Theo Helino, khi đại dịch SARS bùng phát, bác sĩ Liu Jianlun (64 tuổi) ở Quảng Đông, Trung Quốc đã bị xem là người phát tán virus ra khắp thế giới. Liu Jianlun điều trị cho một nông dân bị nhiễm bệnh và bị lây. Sau đó, bác sĩ Liu đã nghỉ lại tại khách sạn Metropole, Hong Kong. Ông đã truyền virus cho ít nhất 16 khách cùng tầng.

Những người khách ở cùng tầng của Liu đã đi đến nhiều quốc gia trên khắp thế giới trong khi mang theo mầm bệnh. Trong 4 tháng kế tiếp, đã có khoảng 4000 người mắc SARS và 550 trường hợp tử vong.

3. Cậu bé 6 tuổi trở thành "bệnh nhân số 0" của dịch H5N1

Theo Khám Phá, năm 2004, một cậu bé 6 tuổi tên Captain Boonmanuch đã trở thành nạn nhân đầu tiên được xác nhận mắc bệnh cúm gà ở Thái Lan khi virus này lan rộng khắp châu Á, USA Today đưa tin. Theo lời kể của gia đình thì cậu bé đã cầm một con gà và mang nó đến nhà chú. Người ta tin rằng con gà đã truyền virus cúm gia cầm (H5N1) cho Captain Boonmanuch và những người khác.

Từ năm 2003-2016 có 850 trường hợp nhiễm H5N1 ở người trên toàn thế giới đã được ghi nhận và đã có 452 trường hợp tử vong, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO).

4. Cậu bé 2 tuổi mất mạng vì Ebola

Đại dịch Ebola năm 2014 là một cơn ác mộng kinh hoàng ở Đông Phi với tốc độ lây lan từ người sang người cực nhanh chóng. "Bệnh nhân số 0" của dịch bệnh này là cậu bé 2 tuổi Emile Ouamouno đến từ làng Meliandou ở phía Nam Guinea. 

Cậu bé nhập viện vào tháng 12/2013 với hàng loạt triệu chứng nghiêm trọng và qua đời sau 4 ngày. 1 tháng sau đó, bà, mẹ và chị gái 3 tuổi của Emile cũng qua đời với các triệu chứng tương tự.

Cậu bé Emile Ouamouno cũng bị cho là "bệnh nhân số 0" gieo rắc dịch Ebola. Ảnh: Helino.

Cậu bé Emile Ouamouno cũng bị cho là "bệnh nhân số 0" gieo rắc dịch Ebola. Ảnh: Helino.

Ai là "bệnh nhân số 0" của virus corona?

Khi các trường hợp nhiễm virus corona gia tăng ở Trung Quốc và các nước, hiện nay toàn thế giới đang ráo riết truy tìm "bệnh nhân số 0". Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, cả thế giới vẫn chưa tìm ra "bệnh nhân số 0" này.

Theo hãng tin Reuters, tại khách sạn Grand Hyatt ở Singapore ngày 20 và 21/1, khi hội nghị kinh doanh của công ty khí đốt Anh Servomex diễn ra, không ai biết rằng trong thành phần tham dự hội nghị đó có người mang theo mầm bệnh và là điểm khởi nguồn khiến hàng chục ngàn người trên thế giới lây nhiễm sau đó.

Ba tuần sau hội nghị này, giới chức y tế thế giới vẫn ra sức tìm kiếm, xác định người mang mầm bệnh lan truyền ra năm quốc gia từ Hàn Quốc đến Tây Ban Nha. Tuy nhiên, việc này ngày càng trở nên khó khăn hơn.

Giới chức địa phương ban đầu nhận định có thể trong số những người dự hội nghị trên có các đại biểu TQ, một số người đến từ tâm dịch Vũ Hán. Tuy nhiên, người phát ngôn của Công ty Servomex khẳng định đoàn đại biểu TQ đều âm tính với Covid-19.

Còn tại Trung Quốc, theo Tri Thức Trực Tuyến, chính quyền Trung Quốc ban đầu báo cáo trường hợp nhiễm virus corona đầu tiên vào ngày 31/12/2019 và nhiều trường hợp đầu tiên bị nhiễm bệnh giống viêm phổi đã ngay lập tức được kết nối với một chợ hải sản và động vật ở Vũ Hán, thuộc tỉnh Hồ Bắc.

Khu vực này là tâm điểm của sự bùng phát, với gần 82% trong số 75.000 trường hợp được ghi nhận cho đến nay tại Trung Quốc và trên toàn cầu là từ đây, theo thống kê của Đại học John Hopkins. Tuy nhiên, công trình của các nhà nghiên cứu Trung Quốc được công bố trên tạp chí y khoa Lancet cho biết người đầu tiên được chẩn đoán mắc Covid-19 là vào ngày 1/12/2019 (sớm hơn rất nhiều) và người đó "không có liên hệ" với chợ bán buôn hải sản Hoa Nam.

Số lượng người nhiễm virus corona trên thế giới ngày càng tăng. Ảnh: Tri Thức Trực Tuyến.

Số lượng người nhiễm virus corona trên thế giới ngày càng tăng. Ảnh: Tri Thức Trực Tuyến.

Tại Italy, hiện tại lịch sử dịch tễ của "bệnh nhân số 0" dịch Covid-19 vẫn còn là một bí ẩn với nước này trong khi số ca lây nhiễm tăng nhanh đến chóng mặt.

Theo Tri Thức Trực Tuyến, ông Angelo Borrelli, người đứng đầu cơ quan Bảo vệ Công dân Italy, cho biết trong cuộc họp báo với truyền thông ngày 24/2, nước này đã phát hiện 7 người tử vong và ít nhất 219 người bị lây nhiễm virus corona, CNN đưa tin. Phần lớn các bệnh nhân đều cư trú ở phía Bắc Bologna (167 người). Milan cũng đã có người mắc Covid-19.

Hàn Quốc và Nhật Bản là hai quốc gia có người nhiễm cao thứ 2 và thứ 3 thế giới, chỉ sau Trung Quốc. Iran, quốc gia cách Trung Quốc hơn 5.600 km, là nước có số người chết nhiều thứ hai, trên cả Hàn Quốc và Nhật Bản.

Số ca nhiễm Covid-19 ở Hàn Quốc đã tăng đột biến, tính đến 15h ngày 25/2 số ca nhiễm bệnh là 977 ca, trong đó 10 người đã tử vong.

Nhà thờ giáo phái Tân Thiên Địa ở Daegu cũng biến thành ổ dịch. 231/433 bệnh nhân Covid-19 đã từng tham dự các nghi lễ tại nhà thờ này. 

Bệnh nhân thứ 31 của Hàn Quốc, một tín đồ của Tân Thiên Địa, bị nghi ngờ là người gây ra tình trạng siêu lây nhiễm khi tham gia các nghi lễ của nhà thờ. Tuy nhiên, KCDC không chắc người phụ nữ này là "bệnh nhân số 0" làm bùng phát ổ dịch ở Daegu hay không.

Đến nay, việc tìm ra "bệnh nhân số 0" là rất cần thiết. Bởi vì, theo giới chuyên gia, việc tìm kiếm người này là tối quan trọng để xác định, khoanh vùng tất cả những người có khả năng nhiễm bệnh và ngăn dịch lan rộng. Mẫu máu của người này cũng có thể được dùng để xác định sức mạnh và độ lây nhiễm của virus nhằm điều chế vaccine.


Hà Nội
93%
17°C
Trung Bình
75 US AQI
Trung Bình Ở mức chấp nhận được. Nhóm nhạy cảm nên hạn chế thời gian ra ngoài
Ho Chi Minh City
41%
35°C
Trung Bình
56 US AQI
Trung Bình Ở mức chấp nhận được. Nhóm nhạy cảm nên hạn chế thời gian ra ngoài

Cập nhật lúc 13:10:02 06/04/2020(Theo AirVisual)

Ghi chú: Nhóm nhạy cảm bao gồm trẻ em, người già và những người mắc bệnh hô hấp.

NG (TH) / Tin Nhanh Online